OPERAS PRIME: Νέο ευρωπαϊκό έργο για την εξέλιξη της υποδομής OPERAS και την ενίσχυση της Ανοικτής Επιστήμης

Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ) συμμετέχει στο OPERAS PRIME, ένα νέο ευρωπαϊκό έργο που στοχεύει στην ενίσχυση της Ανοικτής Επιστήμης και της ακαδημαϊκής επικοινωνίας, με ιδιαίτερη έμφαση στις Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήμες.

Τα OPERAS PRIME (Progressing the Research Infrastructure towards Maturity & ERIC Status) είναι ένα ερευνητικό έργο διάρκειας 30 μηνών, το οποίο θα συμβάλει περαιτέρω στην ενίσχυση της ανοικτής ακαδημαϊκής επικοινωνίας (open scholarly communication) στην Ευρώπη και στην προώθηση της Ανοικτής Πρόσβασης στις επιστημονικές δημοσιεύσεις. 

Με έναρξη τον Μάρτιο του 2026 και τη συμμετοχή 14 οργανισμών από όλη την Ευρώπη, το έργο αξιοποιεί τα αποτελέσματα του προηγούμενου έργου OPERAS-PLUS και σηματοδοτεί τη μετάβαση της υποδομής OPERAS από το στάδιο της προετοιμασίας στη λειτουργική ωριμότητα.

Το OPERAS PRIME αποτελεί καθοριστικό βήμα για την εξέλιξη της ερευνητικής υποδομής OPERAS προς το καθεστώς Κοινοπραξίας Ευρωπαϊκής Ερευνητικής Υποδομής (European Research Infrastructure Consortium - ERIC). Στόχος είναι η υποδομή OPERAS να καταθέσει επίσημο αίτημα σύστασης ERIC έως την περίοδο 2027-2028.

H ερευνητική υποδομή OPERAS έχει αποστολή την υποστήριξη και προώθηση της Ανοικτής Επιστήμης, καθώς και τη βελτίωση της ακαδημαϊκής επικοινωνίας στις Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήμες (ΑΚΕ). Το 2021 εντάχθηκε στον Οδικό Χάρτη ESFRI (European Strategic Forum for Research Infrastructures) και σήμερα ετοιμάζει το επόμενο βήμα της εξέλιξής της.

Το έργο OPERAS-PLUS (2022-2025), στο οποίο επίσης συμμετείχε το ΕΚΤ, έθεσε τα θεμέλια για την περαιτέρω ανάπτυξη της υποδομής, συμβάλλοντας, μεταξύ άλλων, στην κατάρτιση του καταστατικού και της τεχνικής και επιστημονικής περιγραφής του OPERAS. Το νέο έργο OPERAS PRIME επεκτείνει τις εργασίες που έχουν ολοκληρωθεί, εστιάζοντας στις δομές, τις υπηρεσίες και τις στρατηγικές ικανότητες που απαιτούνται για την περαιτέρω ανάπτυξη της υποδομής OPERAS και τη σύσταση του ERIC.

Οι βασικοί στόχοι του OPERAS PRIME που συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της υποδομής OPERAS περιλαμβάνουν:

• την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου χαρτοφυλακίου υπηρεσιών, υποστηριζόμενου από σύγχρονο Information Management System (IMS),
• τη δημιουργία Εργαστηρίου Καινοτομίας για την ανάπτυξη νέων μοντέλων ακαδημαϊκής επικοινωνίας,
• την ενίσχυση των εθνικών κόμβων OPERAS, και
• τη διαμόρφωση στρατηγικής για τη διεθνή επέκταση της υποδομής.

Το ΕΚΤ, κύριο μέλος της υποδομής OPERAS, θα έχει κομβικό ρολο στο OPERAS PRIME, ιδιαίτερα στην ενδυνάμωση της εθνικής διάστασης και στη μεταφορά τεχνογνωσίας. Μέσα από τη συμμετοχή του, ενισχύεται η ελληνική παρουσία στον σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών για την Ανοικτή Επιστήμη, ενώ παράλληλα προωθείται η ενεργή εμπλοκή της ελληνικής ερευνητικής κοινότητας στις υπηρεσίες και τις δράσεις του δικτύου OPERAS.

Με αυτό τον τρόπο, το EKT συνεχίζει να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού πλαισίου για την Ανοικτή Επιστήμη και να συμβάλλει καταλυτικά στην προώθηση της Ανοικτής Πρόσβασης και της ανοικτής ακαδημαϊκής επικοινωνίας σε εθνικό επίπεδο.