Παρατηρητήριο Δεικτών Ψηφιακής Μετάβασης από το ΕΚΤ

Η ψηφιακή μετάβαση της χώρας αποτελεί έναν από τους πλέον κρίσιμους άξονες της δημόσιας πολιτικής, με άμεση επίδραση στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης και την καθημερινότητα των πολιτών. Η παρακολούθηση της πορείας της απαιτεί αξιόπιστα, συγκρίσιμα και διαχρονικά δεδομένα που υποστηρίζουν τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των σχετικών πολιτικών.

Σε αυτή την ανάγκη ανταποκρίνεται το Παρατηρητήριο Δεικτών Ψηφιακής Μετάβασης (https://digitaltransition.ekt.gr/) του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ), μια σύγχρονη ψηφιακή υποδομή που μετατρέπει τα δεδομένα σε εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού και τεκμηριωμένης λήψης αποφάσεων.

Μέσω του Παρατηρητηρίου, το ΕΚΤ αποτυπώνει με συστηματικό και διαδραστικό τρόπο την πορεία της χώρας στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Συγκεντρώνοντας και αναλύοντας αξιόπιστους δείκτες από εθνικούς και διεθνείς οργανισμούς, το Παρατηρητήριο παρακολουθεί τις επιδόσεις της Ελλάδας σε κρίσιμους τομείς ψηφιακής πολιτικής και τις συγκρίνει με τις επιδόσεις άλλων χωρών και με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ψηφιακή Δεκαετία 2030.

Συνδυάζοντας δεδομένα από διαφορετικές πηγές, προσφέρει μια ενιαία, συνεκτική και συγκρίσιμη εικόνα της ψηφιακής ωριμότητας της χώρας στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον.

Το περιεχόμενό του οργανώνεται σε τρία συμπληρωματικά επίπεδα, ανά θεματική περιοχή, πλαίσιο αναφοράς και οργανισμό παραγωγής των δεικτών. ανά θεματική περιοχή, ανά πλαίσιο αναφοράς και ανά οργανισμό παραγωγής δεικτών. Η δομή αυτή διευκολύνει την πλοήγηση, τη στοχευμένη ανάλυση και την αξιοποίηση των δεδομένων από διαφορετικές ομάδες χρηστών, σύμφωνα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντά τους.

Περιεχόμενο και θεματικές κατηγορίες

Το Παρατηρητήριο συγκεντρώνει περισσότερους από 350 δείκτες, οι οποίοι αντλούνται από δέκα εθνικούς και διεθνείς οργανισμούς και οργανώνονται σε εννέα θεματικές κατηγορίες. Οι κατηγορίες αυτές καλύπτουν βασικούς άξονες του ψηφιακού μετασχηματισμού, όπως οι ψηφιακές δεξιότητες, οι δημόσιες υπηρεσίες, οι επιχειρήσεις, οι πολίτες, οι υποδομές, η Έρευνα, Τεχνολογία και Καινοτομία (ΕΤΑΚ), η Τεχνητή Νοημοσύνη, ο κλάδος ΤΠΕ καθώς και ευρύτερους δείκτες που σχετίζονται με την ψηφιακή μετάβαση.

Κάθε θεματική περιοχή αποτυπώνει μια διαφορετική πτυχή της ψηφιακής ωριμότητας της ελληνικής κοινωνίας, οικονομίας και δημόσιας διοίκησης. Για παράδειγμα, η ανάλυση των ψηφιακών δεξιοτήτων συμβάλλει στον εντοπισμό αναντιστοιχιών στην αγορά εργασίας και στον σχεδιασμό στοχευμένων πολιτικών παρεμβάσεων. Αντίστοιχα, η παρακολούθηση της υιοθέτησης ψηφιακών τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις και της ψηφιακής τους ωριμότητας παρέχει κρίσιμα δεδομένα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.

Η πολυδιάστατη αυτή προσέγγιση επιτρέπει τη συνολική αποτύπωση της ψηφιακής μετάβασης σε κοινωνικό, οικονομικό και διοικητικό επίπεδο. Παράλληλα, το χρονικό βάθος των δεδομένων, που καλύπτει περίοδο τουλάχιστον τριών ετών, επιτρέπει τη διαχρονική ανάλυση και την αξιολόγηση της εξέλιξης των επιδόσεων.

Πλαίσια αναφοράς και διεθνείς συγκρίσεις

Σε δεύτερο επίπεδο, το Παρατηρητήριο οργανώνει την πληροφορία ανά πλαίσιο αναφοράς, αξιοποιώντας διεθνείς, ευρωπαϊκούς και εθνικούς δείκτες. Η οργάνωση αυτή διασφαλίζει τη συγκρισιμότητα των δεδομένων και επιτρέπει την παρακολούθηση της θέσης και της πορείας της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον.

Στα διεθνή πλαίσια αναφοράς περιλαμβάνονται δείκτες που αποτυπώνουν την ωριμότητα της ψηφιακής διακυβέρνησης, την ανάπτυξη των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών και την ετοιμότητα των κρατών απέναντι σε αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη. Ενδεικτικά, περιλαμβάνονται το Government AI Readiness και το AI Preparedness, καθώς και ευρύτερα πλαίσια, όπως το E-Government Development Index, το GovTech Maturity Index, το Digital Governance Index, το ICT Development Index και το IMD World Digital Competitiveness Ranking.

Τα ευρωπαϊκά πλαίσια αναφοράς εστιάζουν στην παρακολούθηση της προόδου των κρατών μελών σε σχέση με τις ευρωπαϊκές πολιτικές και τους στόχους για τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Σε αυτά περιλαμβάνονται το DESI-Digital Decade, το E-Government Benchmark και το European Innovation Scoreboard, καθώς και μακροοικονομικοί δείκτες της Eurostat, οι οποίοι επιτρέπουν συγκρίσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σε εθνικό επίπεδο, το Παρατηρητήριο αξιοποιεί εξειδικευμένους δείκτες που αποτυπώνουν τις ιδιαίτερες συνθήκες της ελληνικής οικονομίας και δημόσιας διοίκησης. Σε αυτούς περιλαμβάνονται ο δείκτης του ΕΚΤ για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων και μακροοικονομικοί δείκτες της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ).

Πηγές και τεκμηρίωση των δεδομένων

Το Παρατηρητήριο παρέχει επίσης τη δυνατότητα πλοήγησης ανά οργανισμό παραγωγής των δεικτών, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της πληροφορίας. Στους οργανισμούς αυτούς περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η Eurostat, ο ΟΗΕ, ο ΟΟΣΑ, η Παγκόσμια Τράπεζα, το ΔΝΤ, το IMD, το Oxford Insights, η Tortoise και το ΕΚΤ.

Κάθε δείκτης συνοδεύεται από σαφή τεκμηρίωση της προέλευσης και της μεθοδολογίας του, καθιστώντας το Παρατηρητήριο αξιόπιστο σημείο αναφοράς για την ανάλυση δεδομένων και την τεκμηρίωση δημόσιων πολιτικών.

Οπτικοποίηση και συγκριτική ανάλυση δεδομένων

Οι υπηρεσίες του Παρατηρητηρίου δεν περιορίζονται στην παρουσίαση αριθμητικών δεδομένων. Μέσα από σύγχρονες και διαδραστικές οπτικοποιήσεις, διευκολύνουν την κατανόηση σύνθετων δεικτών και επιτρέπουν τη συστηματική παρακολούθηση τάσεων, επιδόσεων και μεταβολών στον χρόνο.

Η πλατφόρμα υποστηρίζει τη διαχρονική και διακρατική ανάλυση, επιτρέποντας τη σύγκριση των επιδόσεων της Ελλάδας με άλλες χώρες και με τους μέσους όρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρέχει επίσης τη δυνατότητα αποτύπωσης της ποσοστιαίας μεταβολής κάθε δείκτη, από το πρώτο έτος καταγραφής έως το πιο πρόσφατο διαθέσιμο, συμβάλλοντας στη στρατηγική αποτίμηση, τη στοχοθέτηση και την αξιολόγηση της πορείας της χώρας στον ψηφιακό μετασχηματισμό.

Κάθε δείκτης συνοδεύεται από αναλυτικές πληροφορίες για το πλαίσιο αναφοράς, τη θεματική ενότητα, τον οργανισμό παραγωγής και τις σχετικές εκθέσεις, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια, την αξιοπιστία και την ορθή κατανόηση των δεδομένων.

Σε ποιους απευθύνεται το Παρατηρητήριο

Το Παρατηρητήριο Δεικτών Ψηφιακής Μετάβασης απευθύνεται σε φορείς της δημόσιας διοίκησης και διαμορφωτές πολιτικής, προσφέροντας αξιόπιστα και συγκρίσιμα δεδομένα για τον σχεδιασμό, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση ψηφιακών παρεμβάσεων και μεταρρυθμίσεων.

Παράλληλα, υποστηρίζει την ερευνητική και ακαδημαϊκή κοινότητα, τις επιχειρήσεις, καθώς και τους φορείς εκπαίδευσης, απασχόλησης και κατάρτισης, παρέχοντας τεκμηριωμένη πληροφόρηση για την ψηφιακή ωριμότητα, τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις ανάγκες της ψηφιακής οικονομίας.

Το Παρατηρητήριο απευθύνεται επίσης στους δημοσιογράφους και στην κοινωνία των πολιτών. Η ανοικτή πρόσβαση σε αξιόπιστα και διαφανή δεδομένα υποστηρίζει τη δημοσιογραφική έρευνα, την τεκμηριωμένη ενημέρωση και τον δημόσιο διάλογο, ενισχύοντας παράλληλα την ενεργή συμμετοχή των πολιτών.

Το Παρατηρητήριο στο νέο οικοσύστημα δεδομένων του ΕΚΤ

Σε μια εποχή όπου η ψηφιακή πρόοδος αποτελεί βασικό δείκτη αναπτυξιακής δυναμικής και θεσμικής ωριμότητας, το Παρατηρητήριο Δεικτών Ψηφιακής Μετάβασης του ΕΚΤ αναδεικνύεται σε κρίσιμη υποδομή γνώσης για την Πολιτεία και την κοινωνία.

Το Παρατηρητήριο Δεικτών Ψηφιακής Μετάβασης αποτελεί μέρος του νέου οικοσυστήματος διακυβέρνησης και ανταλλαγής δεδομένων του ΕΚΤ. Διασυνδέεται με επιμέρους κόμβους στατιστικής πληροφόρησης και με υποδομές συγκέντρωσης και διάθεσης στατιστικών και άλλων δεδομένων, υποστηρίζοντας την ανοικτή διάθεση και την ασφαλή πρόσβαση σε αυτά.

Το οικοσύστημα δεδομένων του ΕΚΤ ακολουθεί τις αρχές FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, and Reusable), ώστε τα δεδομένα να είναι ανιχνεύσιμα, προσβάσιμα, διαλειτουργικά και επαναχρησιμοποιήσιμα. Αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου «Ανάπτυξη του θεσμού, της υποδομής, των δυνατοτήτων και ικανοτήτων για τη διακυβέρνηση δεδομένων του δημοσίου, τη διάθεση τους για επανάχρηση και την παροχή σχετικών υπηρεσιών σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, στην Ελλάδα - Α Φάση». Το Έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης - NextGenerationEU.