Γλωσσικά Δεδομένα και Τεχνητή Νοημοσύνη: O ρόλος του PHAROS AI Factory και η συμβολή του ΕΚΤ

Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η Ημερίδα του Ευρωπαϊκού Χώρου Γλωσσικών Δεδομένων στην Ελλάδα (LDS Country Workshop in Greece), την Τρίτη 9 Δεκεμβρίου 2025, στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, την οποία συνδιοργάνωσαν το European Language Data Space και το Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου (ΙΕΛ) του Ερευνητικού Κέντρου Αθηνά.

Η εκδήλωση συγκέντρωσε εκπροσώπους της δημόσιας διοίκησης, της ερευνητικής κοινότητας και της αγοράς, με στόχο τη διερεύνηση του ρόλου των γλωσσικών δεδομένων στην ανάπτυξη τεχνολογιών γλώσσας και εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης, καθώς και τη θέση της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα δεδομένων. Στην εκδήλωση, και συγκεκριμένα στη συζήτηση για το PHAROS AI Factory, συμμετείχε ο Διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ), Δρ Κυριάκος Τολιάς.

Δύο κύκλοι συζητήσεων για το παρόν και το μέλλον των γλωσσικών δεδομένων

Στο επίκεντρο της συνάντησης τέθηκαν η ευρωπαϊκή στρατηγική για τα γλωσσικά δεδομένα, η εθνική στρατηγική της Ελλάδας για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τη διακυβέρνηση δεδομένων, καθώς και ο ρόλος των γλωσσικών δεδομένων στην ανάπτυξη AI μοντέλων, μέσα από παρουσιάσεις των: Στέλιου Πιπερίδη (Ερευνητικό Κέντρο Αθηνά – LDS Consortium), Βασίλη Καρκατζούνη (Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Βασίλη Κατσούρου (Διευθυντής ΙΕΛ, ΕΚ Αθηνά).

Στο πλαίσιο της ημερίδας πραγματοποιήθηκαν δύο θεματικοί κύκλοι συζητήσεων.

Στο πρώτο πάνελ «Πόσο έτοιμοι είμαστε για μια ελληνική αγορά γλωσσικών δεδομένων;» ειδικοί από την έρευνα, τον εκδοτικό χώρο, τις βιβλιοθήκες, το δίκαιο και τις ανοικτές τεχνολογίες διερεύνησαν τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις για την ανάπτυξη ενός βιώσιμου και συμπεριληπτικού οικοσυστήματος γλωσσικών δεδομένων. 

Στο δεύτερο πάνελ «Φάρος, το Ελληνικό Εργοστάσιο ΤΝ και Χώρος Γλωσσικών Δεδομένων: συνέργειες και συμπληρωματικότητα», εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της ακαδημαϊκής κοινότητας και οργανισμών καινοτομίας συζήτησαν πώς η στρατηγική συνεργασία και υποδομές όπως το Pharos μπορούν να ενισχύσουν το εθνικό τοπίο της ΤΝ.

PHAROS AI Factory: στρατηγική υποδομή με κοινωνικό αποτύπωμα

Ιδιαίτερα εποικοδομητική υπήρξε η συζήτηση γύρω από το PHAROS AI Factory, το Ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης, ως κομβική εθνική υποδομή που συνδέει τη γλώσσα, τον πολιτισμό, τα δεδομένα και την καινοτομία.

Στη σύζητηση με τίτλο «Φάρος, το Ελληνικό Εργοστάσιο ΤΝ και Χώρος Γλωσσικών Δεδομένων: συνέργειες και συμπληρωματικότητα» συμμετείχαν διακεκριμένοι εκπρόσωποι της πολιτείας, της έρευνας και της καινοτομίας και συγκεκριμένα οι: Γιάννης Μαστρογεωργίου, Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού στην Προεδρία της Ελληνικής Κυβέρνησης, Βαγγέλης Καρκαλέτσης, Διευθυντής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», Βασίλης Κατσούρος, Διευθυντής ΙΕΛ, ΕΚ Αθηνά, Άρης Κοζύρης, Καθηγητής ΗΜΜΥ, ΕΜΠ, Πάνος Λουρίδας, Διευθυντής Έρευνας και Ανάπτυξης, ΕΔΥΤΕ, Αφροδίτη Σεβαστή, CTO, Υπερταμείο, Δρ Κυριάκος Τολιάς, Διευθυντής ΕΚΤ. Τη συζήτηση συντόνισαν οι: Ντένια Κανελλοπούλου, ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και ο Δημήτρης Αλεξάνδρου, UBITECH.

Στο πάνελ συζητήθηκαν, μεταξύ άλλων: α) Πώς τα υψηλής ποιότητας γλωσσικά δεδομένα μπορούν να επιταχύνουν την ανάπτυξη αξιόπιστων και κλιμακούμενων υπηρεσιών Τεχνητής Νοημοσύνης, β) Οι βασικές προτεραιότητες της εθνικής στρατηγικής της Ελλάδας για τα δεδομένα και την Τεχνητή Νοημοσύνη, γ) Ευκαιρίες για συνέργειες μεταξύ του PHAROS και του European Language Data Space.

Από τη δημόσια επένδυση στο κοινωνικό όφελος

Στις παρεμβάσεις του, ο Διευθυντής του ΕΚΤ, Δρ Κυριάκος Τολιάς, υπογράμμισε ότι ο Φάρος δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνολογικό έργο, αλλά μια στρατηγική ευκαιρία για τη διαμόρφωση νέας κουλτούρας γύρω από τα δεδομένα, τη διακυβέρνησή τους και την αξιοποίησή τους προς όφελος της κοινωνίας - με ιδιαίτερη έμφαση στον πολιτισμό και την ελληνική γλώσσα.

Απαντώντας στο καίριο ερώτημα «πώς μια δημόσια επένδυση επιστρέφει ως κοινωνικό όφελος;», ο Δρ Κυριάκος Τολιάς ανέδειξε τα πολλαπλά οφέλη του PHAROS AI Factory:

• Πρόσβαση σε πολύτιμα σύνολα γλωσσικών και πολιτιστικών δεδομένων, που επιτρέπουν την ανάπτυξη νέων, έξυπνων ψηφιακών υπηρεσιών για τον πολίτη
• Δραστική μείωση του κόστους ανάπτυξης καινοτομίας, ειδικά για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ερευνητικές ομάδες
• Ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και δημιουργία ενός υγιούς, συνεργατικού οικοσυστήματος
• Στήριξη της έρευνας και ανάσχεση του brain drain, προσφέροντας ουσιαστικές ευκαιρίες σε νέους επιστήμονες να δημιουργήσουν αξία στην Ελλάδα

Ο ρόλος του ΕΚΤ στο οικοσύστημα του PHAROS

Το ΕΚΤ, με τον θεσμικό του ρόλο ως Εθνικός Συσσωρευτής Πολιτιστικού Περιεχομένου και μέσω της υποδομής SearchCulture.gr, συμμετέχει ενεργά στο PHAROS AI Factory, αξιοποιώντας την πολυετή εμπειρία του στη διάθεση αξιόπιστων, τεκμηριωμένων και διαλειτουργικών δεδομένων. Η συμβολή του ΕΚΤ εστιάζει στη διασφάλιση ποιότητας, τεκμηρίωσης και επαναχρησιμοποίησης των δεδομένων, αποτελώντας κρίσιμο κρίκο μεταξύ πολιτιστικού αποθέματος, έρευνας και καινοτόμων εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.

Το ΕΚΤ, διαθέτοντας πλούσια σύνολα δεδομένων επιστήμης, πολιτισμού, επιστημονικής ορολογίας και γλωσσικών πόρων και με τον ρόλο του ως Εθνικός Συσσωρευτής Πολιτιστικού Περιεχομένου μέσω της υποδομής SearchCulture.gr που αναπτύσσει, συμμετέχει στις δράσεις που αφορούν τον τομέα της Ελληνικής Γλώσσας και του Πολιτισμού. Αξιοποιώντας την πολυετή εμπειρία του στη διάθεση αξιόπιστων, τεκμηριωμένων και διαλειτουργικών δεδομένων, το ΕΚΤ εστιάζει στη διασφάλιση ποιότητας, τεκμηρίωσης και επαναχρησιμοποίησης των δεδομένων, αποτελώντας κρίσιμο κρίκο μεταξύ πολιτιστικού αποθέματος, έρευνας και καινοτόμων εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.

Στις δράσεις αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η συγκρότηση των Ελληνικών Χώρων Δεδομένων για την Γλώσσα και την Πολιτιστική Κληρονομιά σε ευθυγράμμιση με τους αντίστοιχους Ευρωπαϊκούς Χώρους Δεδομένων, η περαιτέρω συσσώρευση πολιτιστικών πόρων από ελληνικούς πολιτιστικούς φορείς, η ανάπτυξη εργαλείων που θα διευκολύνουν την αξιοποίηση συνόλων δεδομένων από εφαρμογές ΤΝ  και η δημιουργία μιας εργαλειοθήκης από υπηρεσίες και μοντέλα ΤΝ για χρήση και επανάχρηση από μικρομεσαίες επιχειρήσεις και φορείς που δραστηριοποιούνται στον χώρο του πολιτισμού και στις ανθρωπιστικές
επιστήμες. Eπίσης, το ΕΚΤ συμβάλλει ενεργά στην επικοινωνιακή προώθηση των δράσεων και των αποτελεσμάτων του έργου.

Στο πλαίσιο του PHAROS AI Factory, το ΕΚΤ συμβάλλει στη διαμόρφωση του Ελληνικού Κόμβου του Κοινού Ευρωπαϊκού Χώρου Δεδομένων για την Πολιτιστική Κληρονομιά, σε στενή συνεργασία με τη Europeana. Με αφετηρία το SearchCulture.gr, το ΕΚΤ συνεχίζει την ένταξη πολιτιστικών συλλογών και επεκτείνει τις τεχνολογικές του δυνατότητες και τις επιχειρησιακές του πρακτικές, υποστηρίζοντας την οργάνωση, αξιοποίηση και υπεύθυνη επαναχρησιμοποίηση πολιτιστικών δεδομένων. Παράλληλα, διαμεσολαβεί και ευαισθητοποιεί τους φορείς ως προς τα οφέλη της αξιοποίησης των δεδομένων τους, συνδέοντάς τους με τις υπηρεσίες Τεχνητής Νοημοσύνης του PHAROS προς όφελος των ίδιων, του πολιτιστικού τομέα και του πολίτη.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εκδήλωση “LDS Country Workshop in Greece” δείτε εδώ.