Η ψηφιοποίηση του αρχείου υποθηκοφυλακείων του Εθνικού Κτηματολογίου αναδεικνύεται σε ένα από τα σημαντικότερα έργα ψηφιακού μετασχηματισμού της χώρας, με απτά οφέλη για τη Δημόσια Διοίκηση, την οικονομία, το περιβάλλον και τους πολίτες.
Στο πλαίσιο της Δράσης 16778 του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, υλοποιήθηκε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ψηφιοποίησης που καλύπτει περίπου 1,2 δισεκατομμύρια σελίδες δημοσίων αρχείων. Το υποέργο του Κτηματολογίου συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο όγκο, με 574 εκατομμύρια σελίδες από 390 Υποθηκοφυλακεία σε όλη τη χώρα. Τα αρχεία περιλαμβάνουν μεταγραφές, υποθήκες, κατασχέσεις και κρίσιμες πληροφορίες ιδιοκτησίας, που πλέον διατίθενται σε ένα ενιαίο, ψηφιακό και διαλειτουργικό περιβάλλον.
Σύμφωνα με τη μελέτη αποτίμησης της Δράσης 16778 που εκπόνησε το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ), η ψηφιοποίηση των αρχείων του δημόσιου τομέα δεν αποτελεί απλή τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά επένδυση με μετρήσιμα και διαρκή αποτελέσματα.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πρακτικής αποτελεί το Ελληνικό Κτηματολόγιο. Η εφαρμογή του διευρυμένου Τυποποιημένου Μοντέλου Κόστους δείχνει ότι η μείωση της γραφειοκρατίας και των διοικητικών βαρών μεταφράζεται σε σημαντική εξοικονόμηση χρόνου και πόρων, με το ετήσιο οικονομικό όφελος να φτάνει έως και 18 εκατομμύρια ευρώ.
Ταυτόχρονα, η μετάβαση στην ψηφιακή εξυπηρέτηση οδηγεί στην εξάλειψη εκατοντάδων χιλιάδων φυσικών αναμονών, αλλάζοντας ριζικά την εμπειρία πολιτών και επαγγελματιών στις συναλλαγές τους με το Κτηματολόγιο. Ο περιορισμός των μετακινήσεων προς τα Υποθηκοφυλακεία οδηγεί σε μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, κατά περίπου 1.400 τόνους ετησίως, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην προσπάθεια για μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της δημόσιας διοίκησης.
Η καθημερινότητα μετασχηματίζεται, καθώς η πρόσβαση στα αρχεία καθίσταται άμεση και διαθέσιμη από οποιοδήποτε σημείο της χώρας. Η αναζήτηση και η επαλήθευση στοιχείων ιδιοκτησίας πραγματοποιούνται πλέον ψηφιακά, με ταχύτητα και ασφάλεια, χωρίς την ανάγκη φυσικής παρουσίας. Με τον τρόπο αυτό, διαμορφώνεται ένα περιβάλλον ισότιμης εξυπηρέτησης, όπου οι γεωγραφικοί περιορισμοί παύουν να αποτελούν εμπόδιο.
Παράλληλα, η Δημόσια Διοίκηση ενισχύει σημαντικά την αποδοτικότητά της. Η ψηφιοποίηση των αρχείων επιτρέπει την ταχύτερη και πιο αποτελεσματική διαχείριση της πληροφορίας, περιορίζοντας τις χρονοβόρες χειροκίνητες διαδικασίες και απελευθερώνοντας ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο μπορεί πλέον να επικεντρωθεί σε πιο σύνθετες και παραγωγικές δραστηριότητες.
Το Υποέργο του Κτηματολογίου δημιουργεί, ταυτόχρονα, τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ενός ευρύτερου ψηφιακού οικοσυστήματος. Η συγκέντρωση και οργάνωση του συνόλου των δεδομένων σε ενιαία βάση διευκολύνει τη διαλειτουργικότητα με κρίσιμα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου (όπως η φορολογική διοίκηση, τα πολεοδομικά συστήματα και η Δικαιοσύνη), επιταχύνοντας τις διαδικασίες και ενισχύοντας τη διαφάνεια.
Πέρα από τη βελτίωση των υφιστάμενων υπηρεσιών, ανοίγεται ο δρόμος για την ανάπτυξη νέων ψηφιακών εφαρμογών και υπηρεσιών, καθώς και για την αξιοποίηση ανοικτών δεδομένων προς όφελος της οικονομίας και της χάραξης δημόσιας πολιτικής. Παράλληλα, ο μεγάλος όγκος των ψηφιοποιημένων αρχείων δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για την αξιοποίηση τεχνολογιών αιχμής, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, με εφαρμογές που μπορούν να υποστηρίξουν την αυτοματοποίηση διαδικασιών και την ανάλυση της αγοράς ακινήτων.
Η ψηφιοποίηση του Κτηματολογίου ενισχύει την ασφάλεια δικαίου, επιταχύνει τις συναλλαγές και δημιουργεί ένα σύγχρονο, αξιόπιστο και διαφανές περιβάλλον για πολίτες, επαγγελματίες και επενδυτές. Με τον τρόπο αυτό, θέτει τις βάσεις για μια πιο αποτελεσματική λειτουργία της αγοράς ακινήτων και για μια Δημόσια Διοίκηση που ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της ψηφιακής εποχής.
Αποτίμηση της Δράσης 16778 από το ΕΚΤ
Η αποτίμηση της εμβληματικής Δράσης 16778, του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την ψηφιοποίηση αρχείων του δημόσιου τομέα, πραγματοποιήθηκε από το ΕΚΤ στο πλαίσιο του Έργου «Ανάπτυξη του θεσμού, της υποδομής, των δυνατοτήτων και ικανοτήτων για τη διακυβέρνηση δεδομένων του δημοσίου, τη διάθεσή τους για επανάχρηση και την παροχή σχετικών υπηρεσιών σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, στην Ελλάδα - Α Φάση». Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης - NextGenerationEU.
Η Δράση περιλαμβάνει εννέα υποέργα για την ψηφιοποίηση αρχείων σε κρίσιμους τομείς της Δημόσιας Διοίκησης, όπως η Δικαιοσύνη, η Υγεία, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, η Μετανάστευση και το Άσυλο, ο Ψηφιακός Χάρτης Απαλλοτριώσεων και ο Πολεοδομικός Σχεδιασμός, το Αρχείο Υποθηκοφυλακείων για το Εθνικό Κτηματολόγιο και το Αρχείο του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Ως προς το μεθοδολογικό πλαίσιο της αποτίμησης, σχεδιάστηκε και εφαρμόστηκε μια πολυεπίπεδη και ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία αξιολογεί τόσο την ποσοτική όσο και την ποιοτική διάσταση των ωφελειών, αναδεικνύοντας με τεκμηριωμένο τρόπο την οικονομική, κοινωνική και τεχνολογική προστιθέμενη αξία της ψηφιοποίησης.
Πέρα από την αποτίμηση της Δράσης 16778, το ΕΚΤ και το Ελληνικό Κτηματολόγιο, ως εποπτευόμενοι φορείς του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, συνεργάζονται στενά για την ανάπτυξη κοινών δράσεων ψηφιακού μετασχηματισμού, τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών. Η συνεργασία αυτή ενισχύθηκε περαιτέρω με την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας το 2024.
Στο πλαίσιο αυτής της συνέργειας, το ΕΚΤ προσφέρει την εξειδίκευσή του στην ψηφιακή τεκμηρίωση, στην ανάλυση δεδομένων και στην αποτίμηση δημόσιων πολιτικών, υποστηρίζοντας το Ελληνικό Κτηματολόγιο στην καταγραφή και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των ψηφιακών του δράσεων, καθώς και στη βελτίωση των ψηφιακών υπηρεσιών του. Η συνεργασία των δύο φορέων αναδεικνύει τη σημασία των θεσμικών συνεργειών για την επιτυχή υλοποίηση σύνθετων έργων ψηφιακού μετασχηματισμού, προσφέροντας προστιθέμενη αξία σε πολίτες, δημόσια διοίκηση, επιχειρήσεις και επενδυτές.