Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου παρουσιάζει το data.ekt.gr, τη νέα πύλη ανοικτών δεδομένων του ΕΚΤ. Η πύλη συγκεντρώνει και διαθέτει, σε ένα ενιαίο και οργανωμένο περιβάλλον, ανοικτά, τεκμηριωμένα και επαναχρησιμοποιήσιμα σύνολα δεδομένων από τις ψηφιακές υποδομές του οργανισμού.
Μέσα από το data.ekt.gr, δεδομένα που αφορούν την έρευνα, την καινοτομία, τον πολιτισμό, την επιστημονική παραγωγή και τον ψηφιακό μετασχηματισμό καθίστανται ευκολότερα αναζητήσιμα, προσβάσιμα και αξιοποιήσιμα. Η πύλη υποστηρίζει ουσιαστικά τις ανάγκες της δημόσιας διοίκησης, της έρευνας, της επιχειρηματικότητας και της κοινωνίας, συμβάλλοντας στην παραγωγή γνώσης, στην ενίσχυση της διαφάνειας και στη στήριξη της τεκμηριωμένης λήψης αποφάσεων.
Σε μια εποχή κατά την οποία τα δεδομένα παράγονται με πρωτοφανή ταχύτητα και καλύπτουν ολοένα περισσότερες πτυχές της κοινωνικής, οικονομικής και επιστημονικής δραστηριότητας, η βασική πρόκληση αφορά κυρίως την πρόσβαση σε δεδομένα που είναι αξιόπιστα, ποιοτικά και έτοιμα για επαναχρησιμοποίηση. Σε αυτή την ανάγκη ανταποκρίνεται το data.ekt.gr, ενσωματώνοντας σύγχρονες πρακτικές διακυβέρνησης, τυποποίησης και ανοικτής διάθεσης των δεδομένων.
Τα ανοικτά δεδομένα ως στρατηγική επιλογή του ΕΚΤ
Τα ανοικτά δεδομένα αποτελούν βασικό πυλώνα της ψηφιακής διακυβέρνησης και της κοινωνίας της γνώσης. Διατίθενται ελεύθερα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν, να επαναχρησιμοποιηθούν και να αναδιανεμηθούν, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, τη χάραξη δημόσιων πολιτικών, την επιστημονική έρευνα, την καινοτομία και τη συμμετοχή των πολιτών στη δημόσια ζωή.
Για το ΕΚΤ, η ανοικτή διάθεση των δεδομένων δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική ή λειτουργική επιλογή. Εντάσσεται σε μια συνειδητή και μακροπρόθεσμη στρατηγική κατεύθυνση, που αποσκοπεί στη μεγιστοποίηση του κοινωνικού, επιστημονικού και οικονομικού οφέλους της πληροφορίας που ο οργανισμός παράγει και διαχειρίζεται.
Το data.ekt.gr ως υποδομή ανοικτών δεδομένων
Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, το data.ekt.gr λειτουργεί ως κεντρικό σημείο οργάνωσης, τεκμηρίωσης και διάθεσης των συνόλων δεδομένων του ΕΚΤ. Ενσωματώνοντας διεθνείς και ευρωπαϊκές βέλτιστες πρακτικές, προσφέρει ενιαία πρόσβαση σε δεδομένα ανιχνεύσιμα, κατανοητά και αξιόπιστα, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν από ένα ευρύ φάσμα χρηστών.
Το data.ekt.gr αξιοποιεί τον πλούτο των ψηφιακών υποδομών που έχει αναπτύξει διαχρονικά το ΕΚΤ, αντλώντας δεδομένα από εμβληματικά συστήματα και υπηρεσίες που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεματικών και επιστημονικών πεδίων. Στην πύλη συγκεντρώνονται, οργανώνται και διατίθενται σύνολα δεδομένων που προέρχονται, μεταξύ άλλων, από:
- την πύλη SearchCulture.gr, που προσφέρει πρόσβαση σε ψηφιακό πολιτιστικό περιεχόμενο,
- την υποδομή Semantics.gr, που υποστηρίζει τον σημασιολογικό εμπλουτισμό και τη διασύνδεση δεδομένων,
- το Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών, όπου συγκεντρώνεται το σύνολο των διδακτορικών διατριβών που εκπονούνται από Έλληνες επιστήμονες,
- την υπηρεσία ePublishing, η οποία καλύπτει τις εκδοτικές ανάγκες για επιστημονικές εκδόσεις, περιοδικά και βιβλία ανοικτής πρόσβασης,
- την πύλη metrics.ekt.gr, που παρέχει πρόσβαση σε στατιστικά στοιχεία και δείκτες για την Έρευνα, την Τεχνολογική Ανάπτυξη, την Καινοτομία και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας.
Η ενοποίηση των παραπάνω δεδομένων σε ένα ενιαίο και τυποποιημένο περιβάλλον διευκολύνει την αναζήτηση, την κατανόηση και τον συνδυασμό τους, δημιουργώντας νέες δυνατότητες ανάλυσης και αξιοποίησης.
Παράλληλα, η πύλη data.ekt.gr διασυνδέεται με την κεντρική εθνική πύλη ανοικτών δεδομένων data.gov.gr. Με τον τρόπο αυτό, τα δεδομένα του ΕΚΤ εντάσσονται στον συνολικό πληροφοριακό πλούτο της χώρας και καθίστανται προσβάσιμα σε ένα ακόμη ευρύτερο κοινό, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την επαναχρησιμοποίησή τους.
Δυνατότητες αναζήτησης και επαναχρησιμοποίησης περιεχομένου
Η πύλη έχει σχεδιαστεί με σαφή προσανατολισμό στις ανάγκες του χρήστη. Παρέχει τη δυνατότητα αναζήτησης συνόλων δεδομένων τόσο μέσω ελεύθερου κειμένου όσο και μέσα από θεματικές κατηγοριοποιήσεις, διευκολύνοντας την πλοήγηση και την ανακάλυψη της πληροφορίας.
Κάθε σύνολο δεδομένων συνοδεύεται από πλήρη και τεκμηριωμένα μεταδεδομένα, τα οποία περιγράφουν με σαφήνεια το περιεχόμενο, την προέλευση, τη μεθοδολογία παραγωγής και τις άδειες χρήσης. Τα δεδομένα διατίθενται σε ανοικτούς και μηχαναγνώσιμους μορφότυπους, ενώ παρέχεται και η δυνατότητα πρόσβασης μέσω πρότυπων APIs. Με αυτόν τον τρόπο, η πύλη εξυπηρετεί τόσο απλούς χρήστες όσο και πιο σύνθετα σενάρια ανάλυσης και ανάπτυξης ψηφιακών εφαρμογών.
Ακολουθώντας τις αρχές FAIR
Η ποιότητα αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ουσιαστική αξιοποίηση των ανοικτών δεδομένων. Για τον λόγο αυτό, το data.ekt.gr υιοθετεί τις αρχές FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, and Reusable), σύμφωνα με τις οποίες τα δεδομένα πρέπει να είναι ευρέσιμα, προσβάσιμα, διαλειτουργικά και επαναχρησιμοποιήσιμα.
Στο πλαίσιο αυτό, η πύλη διασφαλίζει την παροχή πλούσιων και αξιόπιστων μεταδεδομένων, τη χρήση μόνιμων αναγνωριστικών και την πρόσβαση μέσω ανοικτών και τυποποιημένων πρωτοκόλλων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μηχαναγνώσιμη διάθεση των δεδομένων και στη διαλειτουργικότητά τους, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν εύκολα από πληροφοριακά συστήματα και αυτοματοποιημένες διαδικασίες.
Παράλληλα, το ΕΚΤ ευθυγραμμιζόμενο με την Οδηγία (ΕΕ) 2019/1024 και τον Ν. 4727/2020 και με χρήση της υποδομής διαχείρισης και δημοσίευσης σημασιολογικών πόρων semantics.gr, έχει υλοποιήσει και επεκτείνει την οντολογία του ευρωπαϊκού πρότυπου μεταδεδομένων DCAT-AP για την αποθήκευση πληροφοριών σχετικά με τα ανοιχτά σύνολα δεδομένων που παράγει. Το data.ekt.gr χρησιμοποιεί την εν λόγω υποδομή για την διάθεση των συνόλων δεδομένων που παρέχει, επιπλέον διασφαλίζοντας τη συμβατότητα με εθνικές και ευρωπαϊκές πύλες ανοικτών δεδομένων. Η σημασιολογική συνοχή επιτυγχάνεται μέσω της χρήσης του DCAT-AP και των απαιτούμενων επίσημων ελεγχόμενων λεξιλογίων και ταξινομιών, τα οποία περιορίζουν την ασάφεια, ενισχύουν τη συγκρισιμότητα και διευκολύνουν την ανακάλυψη νέας γνώσης. Έτσι, τα δεδομένα δεν είναι απλώς διαθέσιμα, αλλά ουσιαστικά αξιοποιήσιμα σε διαφορετικά περιβάλλοντα και από διαφορετικά κοινά.
Σε ποιους απευθύνεται
Το data.ekt.gr απευθύνεται σε ένα ευρύ και πολυδιάστατο κοινό, καλύπτοντας ανάγκες διαφορετικών ομάδων χρηστών.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αποκτούν πρόσβαση σε αξιόπιστα και τεκμηριωμένα δεδομένα, τα οποία υποστηρίζουν τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση δημόσιων πολιτικών.
Η ερευνητική κοινότητα επωφελείται από σύνολα δεδομένων υψηλής ποιότητας, που ενισχύουν τη διεπιστημονική προσέγγιση, τη διαφάνεια και την αναπαραγωγιμότητα της έρευνας.
Οι επιχειρήσεις και οι φορείς καινοτομίας μπορούν να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα δεδομένα για την ανάπτυξη νέων προϊόντων, υπηρεσιών και εφαρμογών, συμβάλλοντας στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας.
Παράλληλα, οι πολίτες αποκτούν πρόσβαση σε αξιόπιστη πληροφορία, που ενισχύει τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την κατανόηση της επιστημονικής και πολιτιστικής δραστηριότητας της χώρας.
Το έργο και το οικοσύστημα δεδομένων του ΕΚΤ
Το data.ekt.gr μετατρέπει μεμονωμένα σύνολα δεδομένων σε ένα συνεκτικό οικοσύστημα γνώσης, διευρύνοντας τις δυνατότητες πρόσβασης, συνδυαστικής ανάλυσης και επαναχρησιμοποίησής τους.
Η πύλη εντάσσεται στο ευρύτερο οικοσύστημα διακυβέρνησης και ανταλλαγής δεδομένων του ΕΚΤ. Στο πλαίσιο αυτό, διασυνδέεται με επιμέρους κόμβους στατιστικής πληροφόρησης, καθώς και με υποδομές συλλογής και διαμοιρασμού στατιστικών και άλλων δεδομένων. Οι υποδομές αυτές υποστηρίζουν τόσο την ανοικτή διάθεση όσο και την ασφαλή πρόσβαση στα δεδομένα, ενισχύοντας τη διαλειτουργικότητα και τη συνδυαστική αξιοποίησή τους.
Το νέο οικοσύστημα δεδομένων του ΕΚΤ που ακολουθεί τις αρχές FAIR, υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Έργου «Ανάπτυξη του θεσμού, της υποδομής, των δυνατοτήτων και ικανοτήτων για τη διακυβέρνηση δεδομένων του δημοσίου, τη διάθεσή τους για επανάχρηση και την παροχή σχετικών υπηρεσιών σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, στην Ελλάδα – Α’ Φάση», το οποίο εντάσσεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» και χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση – NextGenerationEU.
