TO ΘEMA THΣ ZΩΦOPOY

Το θέμα για την κάλυψη μιας τόσο μεγάλου μήκους αλλά στενής επιφάνειας έπρεπε να είναι πολυπρόσωπο και ως τέτοιο θεωρήθηκε ότι ήταν κατάλληλη μια πομπή. Οι αρχαίες πηγές σχετικά με τη ζωφόρο είναι όλες νεότερες από τον Παρθενώνα, αρχίζοντας από το τέλος του 5ου αι. π.Χ. Σε ορισμένα σημεία οι πληροφορίες δεν συμφωνούν με τις παραστάσεις. Η ασυμφωνία αυτή προκάλεσε και διάφορες ερμηνείες. Ωστόσο οι περισσότεροι μελετητές με μικρές παραλλαγές έχουν υποστηρίξει ότι το θέμα της ζωφόρου του Παρθενώνα είναι η πομπή των Παναθηναίων, το κυριότερο μέρος της εορτής των Μεγάλων Παναθηναίων προς τιμήν της θεάς Αθηνάς, πολιούχου της πόλης, που γινόταν κάθε τέσσερα χρόνια με αγώνες, θυσίες και την προσφορά στο άγαλμα της θεάς ενός πέπλου, τον οποίο ύφαιναν επί εννέα μήνες πριν οι εργαστίνες και τον κεντούσαν με παράσταση της Γιγαντομαχίας. Η πομπή ξεκινάει από τη νοτιοδυτική γωνία του ναού και διχάζεται σε δύο ομάδες ή παρατάξεις που πορεύονται προς τα ανατολικά. Η μία προχωράει κατά μήκος της νότιας πλευράς, ενώ η άλλη αφού διασχίσει τη δυτική πλευρά, συνεχίζει κατά μήκος της βόρειας και καταλήγουν και οι δύο στην ανατολική πλευρά. Στη δυτική και τη βόρεια πλευρά οι μορφές βαδίζουν από τα δεξιά προς τα αριστερά του θεατή, ενώ στη νότια από τα αριστερά προς τα δεξιά. Το σημείο εκκίνησης της πομπής είναι ο Κεραμεικός και συγκεκριμένα το Πομπείο, κτήριο με ευρύχωρη αυλή, όπου γίνεται η προετοιμασία των ιππέων και των αλόγων, όπως εικονίζεται στη δυτική πλευρά. Ο χώρος όπου κινείται η πομπή, είναι ο Δρόμος, η οδός των Παναθηναίων δια μέσου της Αγοράς, όπου τρέχουν πάνω στα άλογά τους οι ιππείς και τα άρματα των αποβατών σε παράλληλες πορείες στη βόρεια και νότια πλευρά, ενώ στη συνέχεια ακολουθούν: πολιτικοί αντιπρόσωποι, μουσικοί και σκαφηφόροι στη νότια πλευρά, θαλλοφόροι, μουσικοί, υδριαφόροι και σκαφηφόροι στη βόρεια και τέλος τα ζώα για τη θυσία στα ανατολικά άκρα των μακρών πλευρών. Τελετάρχες, επόπτες και υπηρέτες είναι διασκορπισμένοι σε όλο το μήκος της πορείας. Το σημείο όπου τερματίζει η πομπή είναι η Ακρόπολη, όπου γίνεται η προσφορά του πέπλου με την παρουσία των θεών και των ηρώων και εικονίζεται στην ανατολική πλευρά. Είναι αξιοθαύμαστο πως δίνεται τόσο ζωντανά η ατμόσφαιρα της προετοιμασίας της πομπής, η εκκίνηση, η επιτάχυνση του ρυθμού των ιππέων και των αρμάτων και στο τέλος ο τερματισμός. Οι σκηνές διαδέχονται η μία την άλλη από λίθο σε λίθο με ρυθμό σκηνών κινηματογράφου.