ΝΟΤΙΑ ΖΩΦΟΡΟΣ

Η διατήρηση αυτής της πλευράς της ζωφόρου είναι αποσπασματική και με ισχυρή φθορά της γλυπτής επιφάνειάς της, λόγω της μεγάλης καταστροφής που προκάλεσε στον Παρθενώνα η έκρηξη του 1687. Έτσι από τον λίθο ΧΧ και πέρα αμφισβητείται η σειρά των λίθων. Ωστόσο με βάση τα σχέδια του J. Carrey πολλά ελλείποντα τμήματα μπορούν να αναπαρασταθούν και να τους αποδοθούν ορισμένα θραύσματα. To αρχικό μήκος της ήταν 58.70μ και αποτελείτο από σαράντα επτά λίθους, εκ των οποίων άλλοι εκτίθενται στο Μουσείο Ακροπόλεως και άλλοι στο Βρετανικό Μουσείο. Το μέσο πλάτος κάθε λίθου είναι 1.22μ. Η εκτέλεση των αναγλύφων είναι σαφώς κατώτερης ποιότητας από της βόρειας πλευράς, παρόλο που υπάρχουν παραστάσεις που συγκαταλέγονται μεταξύ των αριστουργημάτων του Παρθενώνα (λίθοι ΙΙΙ, Χ, ΧΙ, ΧΧVI, XXXI & XLIV).

Η πομπή αρχίζει στη δυτική γωνία και προχωρεί προς τα δεξιά, χωρίς όμως την ποικιλία στις στάσεις, την ενδυμασία και στην κίνηση των μορφών και των βόρειας ζωφόρου. Οι ιππείς εδώ εικονίζονται ευθυτενείς με το βλέμμα ίσια μπροστά, πλην μιας εξαιρέσεως (λίθος V, ιππέας 13). Η ποικιλία απόδοσης της κοντοκομμένης χαίτης των αλόγων αποδίδει την ταχύτητα του καλπασμού τους.

Tα διακριτά τμήματα της νότιας ζωφόρου, όπως και στη βόρεια, είναι: α) οι ιππείς, β) τα άρματα και γ) η πομπή της θυσίας. Πιθανώς οι ιππείς συμμετείχαν στην πομπή κατά φυλές σύμφωνα με την πολιτειακή οργάνωση του αθηναϊκού κράτους. Στην άποψη αυτή συνηγορεί η ενδυματολογική ποικιλία, βάσει της οποίας οι ιππείς (συνολικά εξήντα) διακρίνονται σε δέκα ομάδες, από έξι στην κάθε μια. Oι ιππείς της πρώτης ομάδας (2-7) φορούν αλωπεκή, χιτωνίσκο, χλαμύδα και μπότες, της δεύτερης ομάδας (8-13) μόνο χλαμύδα. Oι ιππείς της τρίτης ομάδας (14-19) φορούν χιτωνίσκο και μπότες, της τέταρτης ομάδας (20-25) χιτωνίσκο και χλαμύδα, ενώ της πέμπτης (26-31) χιτωνίσκο με κοντό θώρακα από πάνω και μπότες.

Oι ιππείς της έκτης ομάδας (32-37) φορούν καπέλο με ουρά, χιτωνίσκο που έχει από πάνω θώρακα με πτερύγια και μπότες, της έβδομης ομάδας (38-43) κράνος αθηναϊκού τύπου, χιτωνίσκο, χλαμύδα και μπότες, της όγδοης (44-49) χιτωνίσκο με χλαμύδα από πάνω και μπότες. Oι ιππείς της ένατης ομάδας (50- 55) φορούν πέτασο, χιτωνίσκο, χλαμύδα και μπότες. Tέλος οι ιππείς της δέκατης ομάδας (56-61) φορούν χιτωνίσκο και μπότες.

Aκολουθεί η πομπή των αρμάτων, η οποία λόγω της ανατίναξης του 1687 διατηρείται πολύ αποσπασματικά. Πέντε λίθοι λείπουν τελείως. Συμμετέχουν δέκα άρματα, που το κάθε ένα αναπτύσσεται σε έναν λίθο. Yπάρχουν άρματα σταματημένα (XXVI), άρματα που ξεκινούν (XXIX), άρματα που τρέχουν (XXXI).

Στους επόμενους λίθους εικονίζεται η πομπή της θυσίας. Συμμετέχουν θαλλοφόροι, μουσικοί με κιθάρες, σκαφηφόροι που έφεραν σκάφες προσφορών και τα ζώα για τη θυσία με τους οδηγούς τους.